PERINATOLOGIA, CZYLI MEDYCYNA MATCZYNO-PŁODOWA
Perinatologia to stosunkowo nowa dziedzina medycyny, która zajmuje się profilaktyką oraz leczeniem kobiet w ciąży.
Specjaliści z perinatologii korzystają z osiągnięć ginekologii i położnictwa, neonatologii, genetyki, pediatrii, kardiologii dziecięcej, chirurgii i innych nauk medycznych.
Tak rozległa wiedza jest pomocna, ponieważ działania perinatologów mają na celu zapobieganie powikłaniom ciąży i rozwoju płodu,
wczesne wykrywanie, a następnie leczenie chorób płodu, których negatywne skutki mogą się ujawnić u dziecka dopiero, gdy będzie ono w wieku kilku lat.
Spis treści
Perinatologia – co to za dziedzina?
Bezpieczna ciąża, zdrowe dziecko
Nazwa perinatologia powstała z połączenia słów peri – po grecku: wokół, nascor – po łacinie: rodzić się, oraz logos – po grecku: nauka.
Po polsku dla tej specjalizacji medycznej bywa też używana nazwa medycyna matczyno-płodowa, co wyraźnie podkreśla, że skupia się ona na ciąży, ale mające narodzić się dziecko liczy się tak samo, więc rozwój płodu musi być stale monitorowany.
Dlaczego ten pierwszy etap życia jeszcze w łonie matki jest tak istotny ze zdrowotnego punktu widzenia?
„Wiele badań wskazuje, że choroby tak zwane cywilizacyjne są wynikiem niekorzystnych egigenomicznych programowań zachodzących bardzo wcześnie w życiu człowieka, wręcz na poziomie zarodka” – tłumaczy dr Robert Brawura-Biskupski-Samaha, ginekolog i perinatolog
z kliniki Aurea Med w Warszawie. „W tym kontekście pierwsze 1000 dni od zapłodnienia do wczesnych lat dziecka są często uznawane za bardzo ważny okres naszego życia. Biorąc ten fakt pod uwagę, można założyć, iż opieka sprawowana nad człowiekiem na tym wczesnym
etapie, ma kluczowe znaczenie w zagwarantowaniu jego prawidłowego rozwoju”.
Pierwsze 1000 dni od zapłodnienia do wczesnych lat dziecka to bardzo ważny okres naszego życia, stąd opieka sprawowana nad człowiekiem na tym wczesnym etapie ma kluczowe znaczenie dla jego prawidłowego rozwoju – dr n. med. Robert Brawura-Biskupski-Samaha, Aurea Med
Kiedy konieczne są badania przed zajściem w ciążę?
Badania przed ciążą
Do perinatologa kobieta może się zgłosić jeszcze zanim zajdzie w ciążę. Jest to szczególnie zalecane w przypadku tych pań, które z powodu stanu zdrowia są obciążone podwyższonym ryzykiem powikłań związanych z ciążą czy też porodem, bo cierpią na choroby przewlekłe,
takie jak:
- choroby serca,
- choroby nerek,
- nadciśnienie tętnicze,
- nadciśnienie tętnicze,
- zaburzenia krwawienia i krzepnięcia krwi,
- choroby zapalne jelit,
- choroby autoimmunologiczne,
Perinatolog jest w stanie także pomóc kobietom, które mają problem z zajściem w ciążę z innych powodów, na przykład:
- zaawansowanego wieku (powyżej 40 roku życia),
- poprzednich poronień lub porodów martwych,
- chorób genetycznych.
Taka wizyta w momencie planowania potomstwa jest racjonalnym posunięciem, ponieważ do zadań perinatologii, oprócz gwarancji pomocy medycznej dla kobiet ciężarnych, zalicza się również:
- zmniejszenie ryzyka poronienia,
- obniżenie poziomu umieralności noworodków,
- zmniejszenie ryzyka umieralności kobiet w ciąży,
- zmniejszenie liczby przedwczesnych narodzin, czyli wcześniaków.
Jak zapewnić prawidłowy rozwój płodu?
Prawidłowy rozwój płodu
Według Polskiego Towarzystwa Medycyny Perinatalnej perinatologię od położnictwa odróżnia sprawowanie opieki nad kobietą ciężarną i jej dzieckiem w taki sposób, by nie tylko urodziło się ono w dobrym stanie, ale by w wieku kilku lat rozwijało się prawidłowo pod względem fizycznym i psychicznym. Dlatego perinatolodzy wiedzą, jak leczyć kobiety w ciąży, a także potrafią diagnozować oraz leczyć schorzenia płodu.
„Specjaliści z perinatologii, poza szkoleniem podstawowym z ginekologii i położnictwa, otrzymują dodatkowo dwuletnie szkolenie specjalistyczne z zakresu postępowania w przypadku patologii ciąży, specjalistycznych badań ultrasonograficznych oraz genetycznych
badań prenatalnych” – wyjaśnia dr n. med. Robert Brawura-Biskupski-Samaha z Aurea Med.
To właśnie perinatolog na podstawie wywiadu z ciężarną może zlecić badania genetyczne, wykonać USG, monitorować płód, przeprowadzić inne badania w celu zdiagnozowania stanu płodu oraz zmniejszenia ryzyka poronienia lub przedwczesnego porodu czy powikłań w ciąży
(np. w ciąży mnogiej), a także wczesnego wykrycia wad genetycznych płodu.
Zakres opieki lekarza perinatologa obejmuje ciąże powikłane różnymi patologiami (np. nadciśnienie występujące w ciąży, cukrzyca ciążowa, cholestaza ciężarnych, zagrażający poród przedwczesny itd.) – dr n. med. Robert Brawura-Biskupski-Samaha, Aurea Med
Dr n. med. Robert Brawura-Biskupski-Samaha dodaje, że część perinatologów specjalizuje się w operacjach wewnątrzmacicznych w przypadkach, w których można rozpocząć leczenie już na etapie płodowym, niejednokrotnie ratując życie dzieci nienarodzonych.
Problemy ciąży mnogiej oraz najczęstsze powikłania: TAPS, TRAP, TTTS
Ciąża mnoga oraz powikłania w ciąży: TAPS, TRAP, TTTS
Wiedza i doświadczenie perinatologów są niezmiernie przydatne w przypadku ciąż wielopłodowych. Liczba ciąż mnogich ciągle wzrasta, co jest efektem m.in. coraz większej popularności metod wspomaganego rozrodu oraz coraz wyższej średniej wieku, w którym kobiety zachodzą w ciążę. Przy ciąży wielopłodowej podczas badań ultrasonograficznych zwraca się szczególną uwagę, poza liczbą płodów, na liczby kosmówek i owodni, czyli błon płodowych. Taka ciąża wielopłodowa bywa często obarczona wyższym ryzykiem poronienia czy przedwczesnego porodu, mogą też w niej wystąpić specyficzne powikłania, w tym:
- TAPS (ang. Twin Anemia-Policythemia Sequence), czyli sekwencja anemia- policytemia. Jest to powikłanie dotyczące ok. 5 proc. ciąż jednokosmówkowych – w wyniku przewlekłego przepływu krwi między płodami pojawiają się znaczne różnice w stężeniu hemoglobiny.
- TRAP (ang. Twin Reversed Arterial Perfusion) jest to zespół odwróconej perfuzji tętniczej, który dotyka około 1 proc. ciąż jednokosmówkowych. W takim przypadku jeden płód rozwija się prawidłowo, a u drugiego nie wykształciło się serce. Zdrowe dziecko pompuje krew także dla drugiego, co może spowodować niewydolność krążenia, uogólniony obrzęk, a nawet doprowadzić do zgonu.
- TTTS (ang. Twin To Twin Transfusion Syndrome), czyli zespół przetoczenia krwi między płodami. Jest to charakterystyczne powikłanie w przypadku ciąż jednokosmówkowych.
Neonatologia, czyli opieka nad noworodkiem
Noworodek i neonatologia
Rozwój perinatologii, obserwacja i monitorowanie płodu oraz badania w ciąży umożliwiają zdiagnozowanie różnych wad i chorób u dziecka będącego jeszcze w łonie matki. Są to m.in.:
- wady serca, zaburzenia rytmu serca, częstoskurcz serca, niewydolność krążenia;
- rozszczep kręgosłupa, przepuklina przeponowa;
- jednostronne wady układu moczowego;
- torbiele lub guzy serca.
Jeśli z góry wiadomo, że mające przyjść na świat dziecko ma jakąś wadę lub cierpi na którąś z chorób, można zacząć je leczyć odpowiednio wcześniej w trakcie ciąży albo od razu po porodzie. Wtedy też neonatolog, który i tak bada po porodzie każdego noworodka, będzie
wiedział, jakie wdrożyć w jego przypadku dalsze postępowanie i jakie badania zlecić do wykonania.
Artykuł przygotowany we współpracy z:
dr. n. med. i dr. n. o zdr. Robert Brawura-
Biskupski-Samaha
ginekolog i perinatolog
z kliniki Aurea Med
Zobacz także:
BADANIA PRENATALNE - FAKTY I MITY
Badaniami prenatalnymi nazywamy badania, które są wykonywane w czasie trwania ciąży. Poznaj fakty i mity na temat badań prenatalnych.
PERINATOLOGIA, CZYLI MEDYCYNA MATCZYNO-PŁODOWA
Perinatologia to stosunkowo nowa dziedzina medycyny, która zajmuje się profilaktyką oraz leczeniem kobiet w ciąży.